Vitamine waar zijn ze goed voor?

Vitaminen

Een vitamine is een micronutriënt dat wordt gebruikt in co-enzymen. Omdat vitaminen niet worden verbruikt heeft de mens er maar heel weinig van nodig. De mens kan niet of in onvoldoende mate zelf vitaminen aanmaken. Sommige vitaminen wel, die worden door het lichaam zelf geproduceerd, denk aan vitamine B3 (uit tryptofaan) en vitamine D (in de huid door blootstelling aan UV-B-straling). Aanvankelijk dacht men dat alle vitaminen een amine-structuur hadden; Een amine is een functionele groep bestaande uit een stikstofatoom met daaraan gebonden drie koolstof- en/of waterstofatomen. Afhankelijk van het aantal koolstofatomen spreekt men van een: de naam, die in 1912 bedacht werd door Casimir Funk, was dan ook een samenstelling van vita(leven) en amine. Maar het idee dat het allemaal amines waren, bleek later onjuist. Bij de naamgeving van vitamines is aanvankelijk uitgegaan van een eenvoudige 1-letternaamgeving, zoals vitamine A. Naderhand zijn de vitamines ingedeeld naar functionele werking. Vitamines die nodig zijn voor de werking van enzymen vallen onder de klasse van co-enzymen. Op een gegeven moment is men opgehouden met het toekennen van de benaming “vitamine” aan nieuw ontdekte essentiële nutriënten. Foliumzuur en biotine worden, hoewel ze ook nog in (meestal) oude teksten een vitamine B-benaming hebben, vrijwel altijd met hun stofnaam aangeduid. Dat is ook hoe tegenwoordig met essentiële nutriënten wordt omgegaan. Heel soms wordt nog de term Vitamine F gebruikt om essentiële vetzuren mee aan te duiden, maar dat is niet (meer) gebruikelijk. De Nederlandse Gezondheidsraad doet aanbevelingen hoeveel vitamines iemand dagelijks nodig heeft. Voor elke vitamine bestaat er een aanbevolen dagelijkse hoeveelheid (adh). 

Vitamines (overzicht)
vitaminewerkingbronopmerking
A1
A2
retinol (axeroftol) 1915
3,4-dehydroretinal
bevordert verhoorning van epitheelmargarine, melkvet, lever, eieren, vis, fruit, peen (wortel)derivaat van caroteen; deficiëntie: nachtblindheid
B1thiamine (aneurine) 1901als co-enzym betrokken bij celstofwisselingbrood, granen(zaadhuid), melk, vlees, aardappelen, groenten, gistdeficiëntie: beriberi, tachycardie, verminderde reflexen
B2riboflavine (lactoflavine) 1933als onderdeel van diverse enzymen betrokken bij celstofwisselingmelk, vlees, brood, graanproducten, groenten, gistdeficiëntie: huidaandoeningen en haaruitval ; vaak als gevolg van zwaar alcoholmisbruik
B3nicotinezuur (niacine) en nicotinamide (niacinamide)als onderdeel van co-enzym A betrokken bij de citroenzuurcyclusmelk, aardappelen, brood, vlees, groenten, eidooierdeficiëntie: dermatitis, diarree, dementie, pellagra
B4cholinebelangrijk voor structuur celmembraan, neurotransmittersynthese (acetylcholine) en methyldonor in methyleringsreacties,eieren, vis, sojabonen, tarwe, pinda’s, orgaanvlees, mager vlees, groenten en borstvoedingKan door het lichaam zelf worden gemaakt. De naam “vitamine B4” wordt daarom niet meer gebruikt.
B5panthotheenzuuronderdeel co-enzym-A (CoA); metabolisme van vetten en suikersvlees, eieren, volkorenproducten, peulvruchten, melk en melkproducten en groente en fruitdeficiëntie: cardio-vasculaire afwijkingen, zenuwafwijkingen
B6pyridoxine (adermine) 1934als pyridoxaalfosfaat betrokken bij celstofwisselingvlees, vorming van bloedcellen, als co-enzym betrokken bij de vorming van RNA en DNAlever, vlees, vis, melk, kaas, eieren, sojadeficiëntie: convulsies, huidaandoeningen en een defecte antistofproductie; vaak gevolg van zwaar alcoholmisbruik
B7biotinebenaming van vitamine B7, vroeger ook wel Vitamine H genoemd
B8biotine 1941als co-enzym betrokken bij stofwisselinggekoppeld aan een proteïne in lever, nier, eidooier, gist, noten, granendeficiëntie: huidaandoeningen
B9foliumzuurbenaming van vitamine B11 in de Verenigde Staten en Duitsland
B11foliumzuurals co-enzym betrokken bij celstofwisselingbrood, groenten, vlees, melk, eieren, gistdeficiëntie: anemie
B12cobalamineco-enzym bij omzetting van homocysteïne in methionine (foliumzuur nodig)vlees, lever, eieren, melk, kaas, marmitedeficiëntie kan tot pernicieuze anemie (een ernstige vorm van bloedarmoede) leiden
B15dimethylglycine en trimethylglycine, (pangaamzuur)helpt zuurstofabsorptie, methyldonor in methyleringsreacties, wordt ingezet bij autismekomt in alle cellen voor. wordt daar geproduceerd als een tussenproduct van de omzetting van choline naar glycine.Kan door het lichaam zelf worden gemaakt. De naam “vitamine B15” wordt daarom niet meer gebruikt
Bhinositolbelangrijke rol als signaalstof (“second messenger”) in de lichaamscelvolkorenproductenKan door het lichaam zelf worden gemaakt. De naam “vitamine Bh” wordt daarom niet meer gebruikt, inositol wordt echter nog wel tot het vitamine B-complex gerekend.
Bwbiotineverouderde benaming van vitamine B8
CL-ascorbinezuur 1932betrokken bij vorming van hemoglobine, collagene weefsels en steroïde hormonenfruit (vooral citrus), aardappelen, groententemperatuurgevoelig, eigen synthese bij de meeste zoogdierensoorten mogelijk, behalve chimpansee, de mens en de cavia. Is een anti-oxidant; deficiëntie: scheurbuik.
D2ergocalciferol 1918bevordert resorptie en afzetting van calcium, vooral in beenderen en gebitvorm van vitamine D die voorkomt in voedingsmiddelen zoals bepaalde paddenstoelen en margarineSynthese uit plantaardige sterolen; deficiëntie: Engelse ziekte (rachitis)
D3cholecalciferol 1918idem als D2voedingsmiddelen van dierlijke oorsprong, zoals vette visis tevens de vorm die de huid produceert uit previtamine D3 ofwel precholecalciferol, onder invloed van ultraviolet licht; deficiëntie: spierkramp, stuipen
Ealfa-tocoferol (D-alpha-tocoferol) 1922aspecifiek antioxidant in diverse weefselsplantaardige oliën, granen, eieren, bladgroentenVoorkomt RBC-lysis
Flinolzuur 1929 en bij uitbreiding essentiële vetzurenzie bij linolzuur en essentiële vetzurenin de meeste onverzadigde oliën (bijvoorbeeld zonnebloemolie)verouderde benaming, linolzuur is geen vitamine maar een essentiële bouwstof
Hbiotineverouderde benaming van vitamine B8
K1
K3
fytomenadion (naftochinon) 1935
farnochinon
onmisbaar voor synthese in de lever van trombinogeen en andere bloedstollingscomponentenK1:bladgroenten (vooral kool), tomaten, tarwe, eieren, lever, vis
K2product van de coli-bacteriën in de darm
wordt in de eerste weken aan zuigelingen gegeven
Mfoliumzuurverouderde benaming van vitamine B9
Pcitrinebevordert de permeabiliteit van capillairensinaasappelen, citroenenverouderde benaming
Ucabagine
(S-Methylmethionine)
beschermend voor de slijmvliezen van maag en darmenkoolsoortenverouderde benaming

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *